UN O HOELION WYTH BYD GYMNASTEG ABERTAWE, DOROTHY NEYLAND, YN CIPIO GWOBR CYFLAWNIAD OES CYMUNEDOL

DOTWedi mwy na 40 mlynedd yn darparu cyfleoedd gymnasteg i bobl ifanc yn Abertawe, mae Dorothy Neyland MBE wedi cael ei hanrhydeddu gyda gwobr cyflawniad oes cymunedol yng Ngwobrau Chwaraeon Cymru heno (nos Lun, Rhagfyr 7).

Ar ôl gweld buddugoliaethau Olympaidd Olga Korbut yn 1972, roedd plant Dorothy Neyland eisiau dechrau cymryd rhan mewn gymnasteg. Felly sefydlodd Dorothy grŵp ar ôl ysgol bychan o’r enw Clwb Gymnasteg Tre-gŵyr. Gwnaeth hyn ochr yn ochr â gofalu am ei chwech o blant a rhedeg grŵp chwarae o’i chartref.

Ychydig a wyddai hi bryd hynny y byddai ei gwasanaethau i gymnasteg ac i gymuned Abertawe mor fawr fel y byddai’n derbyn MBE a diploma gan y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol.

Mae’r clwb – West Street Gymnastics erbyn hyn – yn dal i ffynnu ac ar fin dathlu ei ben blwydd yn 40 oed ym mis Ionawr. Daeth yn rhy fawr i Ysgol Tre-gŵyr yn fuan iawn yng nghanol y 1980au ac felly symudwyd i hen garej bysus. Mae ganddo ddalgylch eang ac mae ei aelodau’n cystadlu ar lefel ryngwladol.

Does gen i ddim cefndir gymnasteg,” esbonia Dorothy, sy’n byw yn Nhre-gŵyr. “Ond rydw i wastad wedi bod yn hoff iawn o chwaraeon. Doedd gen i ddim diddordeb mewn hyfforddi na beirniadu ond rydw i bob amser wedi mwynhau gweinyddu a rhedeg y clwb. Rydw i’n gwneud ychydig o sgorio hefyd – ond roedd yn wahanol bryd hynny cofiwch. Pensel a phapur bob amser, ond y cyfrifiaduron sydd wrthi nawr.”

Yn 81 oed, mae ymrwymiad Dorothy i’r clwb mor ddiwyro ag erioed ac mae’n rhoi 10 i 12 awr yr wythnos o’i hamser i drefnu dosbarthiadau a chystadlaethau. Mae hi hefyd yn Ysgrifennydd ardal y Gorllewin ac yn trefnu cystadlaethau cenedlaethol a rhanbarthol. Dim ond yn ddiweddar iawn mae wedi rhoi’r gorau i fod yn Gyfarwyddwr Aelodaeth Gymnasteg Cymru.

“Rydw i wedi ymddeol ond mae gwirfoddoli’n fy helpu i i ddal ati. Mae’n cadw fy meddwl i’n effro ac rydw i wrth fy modd gyda’r hwyl yng nghwmni eraill. Rydw i wedi bod yn America gydag Academi Gorllewin Cymru hyd yn oed. Rydw i’n hoffi popeth am hyn. Pe bai gymnasteg yn diflannu o fy mywyd i, byddai’n gadael bwlch enfawr.

“Mae’n rhoi cymaint o foddhad gweld y plant yn rhedeg i mewn ac yn mwynhau’r gamp. Fyddan nhw i gyd ddim yn gymnastwyr ar lefel uchel – ac rydyn ni wedi cael cryn dipyn o’r rheiny – ond yr hyn sy’n bwysig yw eu bod nhw’n dod i mewn yma’n hapus ac yn mynd adref yn hapus.”

Mae oriau dirifedi Dorothy o wirfoddoli, a’i hymrwymiad a’i hangerdd, wedi rhoi cyfle i gannoedd o blant ledled Cymru gymryd rhan mewn gymnasteg.

Mae’n diolch am gefnogaeth ei gŵr rhagorol, Terry, a fu farw saith mlynedd yn ôl:

“Roeddwn i’n cael gwneud fel y mynnwn i ganddo fe. A dydw i ddim yn gallu dioddef gwaith tŷ! Roedd hynny’n rheswm mawr! Fe benderfynais i’n sydyn iawn, pe bawn i’n cael rhywun i mewn i lanhau, y byddwn i’n gallu rhedeg y grŵp chwarae a’r clwb gymnasteg, ac felly roeddwn i’n hapus iawn!”

Y PLEIDLEISIO AR GYFER PERSONOLIAETH CHWARAEON Y FLWYDDYN BBC CYMRU 2015 YN AGOR HEDDIW

Mae’r pleidleisio ar gyfer Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru 2015 yn agor heddiw, dydd Llun Tachwedd 30.

Dyma’r wyth a fydd yn cystadlu am wobr Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru 2015:

Pêl-droediwr Cymru a Real Madrid GARETH BALE, yr oedd ei goliau wedi helpu i fynd â Chymru i Rowndiau Terfynol Ewro 2016

Chwaraewr Rygbi’r Undeb y Gweilch a Chymru DAN BIGGAR a ddisgleiriodd yng Nghwpan Rygbi’r Byd ac ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad

Pencampwr y Byd Dwbl gyda’r Ddisgen a Thaflu Pwysau a’r un sy’n dal y Record, yr Athletwr Paralympaidd ALED SION DAVIES

Enillydd medal aur yn y Gemau Ewropeaidd ac Enillydd Grand Prix y Byd, yr athletwraig Taekwondo JADE JONES

Pencampwr newydd Pwysau Plu y Byd IBF a oedd hefyd wedi amddiffyn ei deitl eleni, y bocsiwr LEE SELBY

Gan ddychwelyd ar ôl anaf i gymhwyso ar gyfer Gemau Olympaidd 2016, yr athletwraig triathalon NON STANFORD

Enillydd clasurol a orffennodd y Tour de France yn safle gorau ei yrfa, y seiclwr GERAINT THOMAS

Capten pêl-droed Cymru a Dinas Abertawe ASHLEY WILLIAMS a arweiniodd ei wlad at Rowndiau Terfynol Ewro 2016.

Gall y cyhoedd bleidleisio dros y ffôn a thrwy neges destun rhwng dydd Llun, Tachwedd 30 am 8am tan bydd yn cau ddydd Sadwrn, Rhagfyr 5 am 6pm. Ewch i bbc.co.uk/cymrufyw am fanylion llawn am sut i bleidleisio.

Cyhoeddir enw’r enillydd yng Ngwobrau Chwaraeon Cymru 2015 nos Lun, Rhagfyr 7, yng Nghanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru yng Nghaerdydd. Bydd Wales Today ar BBC One Wales, a BBC Radio Wales, yn darlledu’r canlyniad a’r ymateb ar y noson.

Hefyd bydd y seremoni wobrwyo yn fyw ar bbc.co.uk/cymrufyw a BBC iplayer o 8pm ymlaen gydag adroddiadau ar Newyddion 9 ar S4C ac ar BBC Radio Cymru. Wedyn bydd y seremoni ar gael ar y Botwm Coch y diwrnod canlynol.

Mae Gwobrau Chwaraeon Cymru 2015 yn bartneriaeth rhwng BBC Cymru a Chwaraeon Cymru ac mae’n dod ag amrywiaeth eang o wobrau ynghyd – gan gynnwys Hyfforddwr y Flwyddyn a Thîm y Flwyddyn Chwaraeon Cymru – a gwobr Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru.

Mae’r manylion llawn ar gael yn www.walessportawards.co.uk

#WSA2015

Wales Sport Awards 2014 08.12.14 ©Steve Pope -SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2014
08.12.14
©Steve Pope -SPORTINGWALES

CYHOEDDI RHESTR FER HYFFORDDWR Y FLWYDDYN

Wrth gyhoeddi rhestr fer Hyfforddwr y Flwyddyn 2015, datgelwyd y bydd p 0234l-droed, rhwyfo a rygbi’r undeb yn cael eu cynrychioli.

Mae Chris Coleman, Robin Williams a Warren Gatland wedi cael eu dethol ar sail eu llwyddiannau yn 2015, ac un o’r hyfforddwyr llwyddiannus hyn a fydd yn cipio’r teitl Hyfforddwr y Flwyddyn yng Ngwobrau Chwaraeon Cymru 2015.

Dan arweiniad y rheolwr Chris Coleman, mae tîm pêl-droed Cymru wedi datblygu i fod gyda’r gorau yn Ewrop, a bu yn 10 uchaf FIFA am y tro cyntaf erioed ar ôl curo Gwlad Belg, yr ail dîm gorau yn y byd, fis Mehefin. Llwyddodd y tîm i gyrraedd rowndiau terfynol pencampwriaeth o bwys am y tro cyntaf ers 1958 dan reolaeth Coleman, a bydd Cymru yn cystadlu yn erbyn gwledydd eraill Ewrop yn Ffrainc yn 2016.

Yn 2015, arweiniodd Robin Williams Heather Stanning a Helen Glover at ail fedal aur ym Mhencampwriaeth y Byd yn y gystadleuaeth parau i ferched, oedd yn benllanw pedair blynedd ddi-guro i Helen Glover – gan gynnwys medal aur Olympaidd a dau deitl byd. Yn dilyn hyn cafodd Glover ei dyrchafu i frig rhestr goreuon y byd, ac enillodd Stanning a hithau wobr Criw Gorau’r Byd i Fenywod gan gorff llywodraethu’r byd rhwyfo, FISA.

Gyda charfan wedi’i gwanhau gan lu o anafiadau, llwyddodd Warren Gatland i gynllunio buddugoliaeth hanesyddol yn erbyn Lloegr yn Twickenham yn eu pencampwriaeth eu hunain, a llywio Cymru drwy grŵp caletaf y bencampwriaeth. Yn sgil cais gan Dde Affrica ym munudau olaf yn rownd yr wyth olaf, amddifadwyd tîm Cymru o safle nodedig yn y rownd gyn-derfynol.

Dywedodd yr Athro Laura McAllister, Cadeirydd Chwaraeon Cymru:

“Mae angen timau cefnogi a hyfforddwyr o ansawdd uchel ar bob tîm ac unigolyn talentog i’w harwain at eu nodau, ac mae pwysigrwydd hyfforddiant mewn chwaraeon elite yn cael ei bwysleisio bob amser.

“Mae’r tri hyfforddwr yma’n arbennig iawn, ac yn cael eu parchu yn eu campau eu hunain, ac maen nhw’n haeddu eu lle ar frig rhagoriaeth chwaraeon Cymru.

“Mae cymharu llwyddiannau fel hyn ar draws gwahanol chwaraeon yn dasg anodd iawn bob tro. Hyd yn oed y tu allan i’r tri uchaf, mae llwyddiant llu o hyfforddwyr yn 2015 wedi ysgogi balchder mawr ym myd chwaraeon Cymru.”

Ychwanegodd Pennaeth Chwaraeon BBC Cymru, Geoff Williams:

“Rydyn ni’n falch iawn o gael y cyfle i arddangos tri hyfforddwr anhygoel sydd wedi llwyddo i wneud cymaint eleni. Dylai pob un ohonyn nhw fod yn falch o’r hyn maen nhw wedi’i gyflawni”

Penderfynwyd ar restr fer Hyfforddwr y Flwyddyn gan banel o feirniaid Gwobrau Chwaraeon Cymru, sef panel o arbenigwyr chwaraeon yn cynnwys: Enillydd medal aur Gemau’r Gymanwlad, Frankie Jones; Cadeirydd Chwaraeon Cymru, Laura McAllister; yr Athletwraig Baralympaidd, Pippa Britton; Pennaeth Chwaraeon, BBC Cymru, Geoff Williams; y Newyddiadurwraig Chwaraeon, Carolyn Hitt; y Llysgennad Ifanc, Nia Weaver a Chadeirydd Pwyllgor Hyfforddi’r DU, Bev Smith.

Cyhoeddir enillydd gwobr Hyfforddwr y Flwyddyn yn noson Gwobrau Chwaraeon Cymru 2015 nos Lun 7 Rhagfyr yng Nghanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru yng Nghaerdydd.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i http://walessportawards.co.uk/?lang=cy

Wales Sport Awards 2015 Chris Coleman ©Steve Pope - SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2015
Chris Coleman
©Steve Pope – SPORTINGWALES

Warren Gatland

Wales Sport Awards 2015 Robin Williams 20.10.15 ©Steve Pope - SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2015
Robin Williams
20.10.15
©Steve Pope – SPORTINGWALES

Yn rownd derfynol Gwirfoddolwr y Flwyddyn – Ade Howell

Er bod hynny’n swnio’n rhyfedd, mae Diwrnod Sant Padrig yn ddiwrnod pwysig iawn yn hanes rygbi merched Cymru. Yn ôl yn 2007, ar Fawrth 17, gwahoddodd Ade Howell dîm prifysgol ei chwaer yn Lloegr i Gastell-nedd Port Talbot i chwarae yn erbyn mamau tîm iau’r bechgyn roedd yn eu hyfforddi. Ac roedd hynny’n ddechrau ar rywbeth mawr i’r merched ac i Ade – mae wedi bod yn arwain ac yn datblygu gêm y merched byth ers hynny.

Er pan oedd yn naw oed, mae Ade wedi chwarae rygbi ond roedd yr anghydraddoldeb yn y gamp yn ei daro: “Roedd rygbi i ferched yn cael ei ystyried fel cysyniad dieithr ac roeddwn i’n meddwl ei bod yn annheg nad oedd merched yn cael yr un cyfleoedd. Bryd hynny, y sedd gefn oedd y lle i rygbi merched, ond roeddwn i’n rhwystredig gyda’r agwedd mai camp yn marw oedd hi – yn enwedig o wybod bod fy chwaer wrth ei bodd yn chwarae rygbi.”

Aeth Ade ati i sefydlu grŵp a strwythur cynghrair merched ac mae clybiau ledled y wlad wedi gallu dylanwadu ar y dull o redeg y cynghreiriau. Mae wedi gweithio yn sicr – yn 2009, doedd ond 14 o glybiau ond nawr mae 70 gyda mwy yn ymuno drwy’r adeg.

Mae Ade yn glust barod i wrando bob amser ac mae’n cyfrannu mwy na 35 awr yr wythnos at gefnogi’r cynghreiriau ac yn gweithredu fel y prif gyswllt i Rygbi Merched. Bob gyda’r nos, mae’n gweithio drwy lond trol o negeseuon e-bost, gan wneud popeth o gydlynu canlyniadau’r wythnos i gynnig cyngor amhrisiadwy i reolwyr timau newydd. Mae hefyd yn delio â’r holl waith gweinyddol, gan gynnwys rheolau cynghrair, cwynion, trwyddedau a chostau teithio.

Mae Ade yn amharod iawn i gael ei ganmol am ei ymdrechion ac roedd ei ymateb i’r enwebiad hwn yn dweud y cyfan: “Pan ffoniodd y BBC roeddwn i ar fin mynd i mewn i gyfarfod ac felly fe wnes i drefnu i siarad â nhw yn nes ymlaen – roeddwn i’n meddwl mai eisiau help gyda rhywbeth oedden nhw, manylion cyswllt i glwb fwy na thebyg. Roeddwn i’n fud pan glywais i ‘mod i yn rownd derfynol Gwobrau Chwaraeon Cymru.”

Ond eto mae penderfyniad a gwaith caled Ade wedi sicrhau cynnydd o 313% yn nifer y gemau sydd wedi’u chwarae ers 2010:

“Rydyn ni’n gwneud pethau’n iawn nawr. Mae cynnydd mawr mewn rygbi merched – mae’n tyfu o wythnos i wythnos. Fy angerdd i yw rhoi mwy o gyfleoedd i ferched chwarae. Mae pawb yn cael cymryd rhan – o’r rhai sydd ond eisiau mwynhau chwarae gêm i’r athletwyr talentog sydd â photensial mawr i ddisgleirio ar lefel ryngwladol.”

Wales Sport Awards 2015 Ade Howells 18.11.15 ©Steve Pope - SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2015
Ade Howells
18.11.15
©Steve Pope – SPORTINGWALES

Mae ei gymhelliant yn syml: “Eu cael nhw i chwarae!”

Yn rownd derfynol Gwirfoddolwr y Flwyddyn – Jan Davies

Pan mae Jan Davies yn siarad am redeg ei llety gwely a brecwast o’i thyddyn, rydych chi’n dechrau meddwl a oes ganddi bwerau goruwchnaturiol i greu mwy o oriau mewn diwrnod. Pam? Oherwydd am y 31 o flynyddoedd diwethaf, mae hi hefyd wedi ymrwymo i ddatblygu Gymnasteg Artistig y Dynion yng Nghymru.

Dangosodd un o’i meibion, Gareth, ddiddordeb arbennig yn y gamp yn wyth oed – ac felly dechreuodd Jan ar yrfa wirfoddol helaeth. Dechreuodd hyfforddi, gan ymroi pob gyda’r nos a phenwythnos yn llythrennol i feithrin talentau lleol:

“Roedd yn gyfnod prysur iawn ond roeddwn i wrth fy modd yn hyfforddi’r bechgyn, roeddwn i’n cael cymaint o foddhad o’u gweld nhw’n llwyddo.”

Hi hefyd oedd y sbardun i’r cais llwyddiannus i’r Gronfa Loteri Fawr, a arweiniodd at sefydlu Clwb Gymnasteg Olympaidd Wrecsam a darparu cyfleusterau ac offer o’r safon uchaf i’r gymuned.

Gyda’i dalent, cafodd Gareth yrfa lwyddiannus iawn mewn chwaraeon, gan gystadlu deirgwaith yng Ngemau’r Gymanwlad, ac aeth Jan â’i sgiliau i’r lefel nesaf hefyd drwy ddod yn feirniad cymwys.

Erbyn hyn, mae’n treulio’r rhan fwyaf o’i phenwythnosau’n beirniadu, ac mae ei hamserlen brysur yn mynd â hi i bob cwr o’r DU, Ewrop ac ymhellach fyth weithiau hyd yn oed. Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf yn unig mae wedi rhoi ei hamser i feirniadu mewn mwy na 40 o gystadlaethau, gan gynnwys Gemau’r Ynysoedd, y Gemau Olympaidd Arbennig, a chystadlaethau Anabledd, Rhanbarthol a Lleol.

Hi yw prif feirniad Artistig y Dynion yng Nghymru ar gyfer Gemau’r Gymanwlad ac mae wedi cael ei dewis ar gyfer llawer o gystadlaethau rhyngwladol Prydain Fawr. Hefyd mae’n un o ddim ond dau feirniad Brevet cymwys yng Nghymru ar gyfer Gymnasteg Artistig y Dynion.

Mae Jan wedi buddsoddi ei phrofiad fel beirniaid yn ôl yn y gamp. Mewn gwersylloedd hyfforddi ledled y wlad, mae’n treulio oriau’n helpu gymnastwyr i berffeithio eu trefniannau gan sicrhau eu bod yn gywir yn dechnegol ac yn fedrus i gael y sgoriau gorau. Hefyd mae’n chwarae rhan hanfodol yn y Rhaglen Datblygu Beirniaid y mae Gymnasteg Cymru wedi’i lansio, i annog a datblygu beirniaid newydd yng Nghymru. Drwy ymrwymiad ac angerdd Jan, mae nifer y beirniaid wedi cynyddu 138%.

“Drwy feirniadu, rydw i wedi cael gweld talentau ifanc yn datblygu dros amser – roeddwn i’n gwylio Louis Smith a Brinn Bevan pan oedden nhw’n ddim ond wyth oed!”

Mae hi’n cynnig y cyngor hwn i unrhyw un sy’n ystyried gwirfoddoli mewn chwaraeon: “Ewch amdani! Fe fyddwch chi’n elwa cymaint. Nid dim ond y gamp sy’n bwysig, ond hefyd y ffrindiau rydych chi’n eu gwneud a’r cyfle i gyfarfod pobl debyg i chi o bob cwr o’r byd.”

Wales Sport Awards 2015 Jan Davies 21.10.15 ©Steve Pope - SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2015
Jan Davies
21.10.15
©Steve Pope – SPORTINGWALES

CYHOEDDI’R RHESTR FER AR GYFER PERSONOLIAETH CHWARAEON Y FLWYDDYN BBC CYMRU WALES 2015

Mae enwaua’r wyth a fydd yn cystadlu am wobr fawreddog Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru 2015 wedi cael eu datgelu heddiw (dydd Mawrth, 24 Tachwedd).

Dyma’r cystadleuwyr:

Pê-droediwr Cymru a Real Madrid GARETH BALE, yr oedd ei goliau wedi helpu i fynd â Chymru i Rowndiau Terfynol Ewro 2016

Chwaraewr Rygbi’r Undeb y Gweilch a Chymru DAN BIGGAR a ddisgleiriodd yng Nghwpan Rygbi’r Byd ac ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad

Pencampwr y Byd Dwbl gyda’r Ddisgen a Thaflu Pwysau a’r un sy’n dal y Record, yr Athletwr Paralympaidd ALED SION DAVIES

Enillydd medal aur yn y Gemau Ewropeaidd ac Enillydd Grand Prix y Byd, yr athletwraig Taekwondo JADE JONES

Pencampwr newydd Pwysau Plu y Byd IBF a oedd hefyd wedi amddiffyn ei deitl eleni, y bocsiwr LEE SELBY

Gan ddychwelyd ar ôl anaf i gymhwyso ar gyfer Gemau Olympaidd 2016, yr athetlwraig triathalon NON STANFORD

Enillydd clasurol a gan orffen y Tour de France yn safle gorau ei yrfa, y seiclwr GERAINT THOMAS

Capten pêl-droed Cymru a Dinas Abertawe ASHLEY WILLIAMS a arweiniodd ei wlad at Rowndiau Terfynol Ewro 2016

Penderfynir ar bwy sy’n ennill y wobr drwy bleidlais gyhoeddus a chyhoeddir yr enillydd yn noson Gwobrau Chwaraeon Cymru 2015 nos Lun 7 Rhagfyr yng Nghanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru yng Nghaerdydd.

Mae Gwobrau Chwaraeon Cymru 2015 yn bartneriaeth rhwng BBC Cymru a Chwaraeon Cymru ac mae’n dod ag amrywiaeth eang o wobrau ynghyd – gan gynnwys Hyfforddwr y Flwyddyn Chwaraeon Cymru a Thîm y Flwyddyn – a gwobr Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru.

Gall y cyhoedd bleidleisio, dros y ffôn neu drwy neges destun, o ddydd Llun 30 Tachwedd tan ddydd Sadwrn 5 Rhagfyr. Bydd manylion llawn am sut i bleidleisio ar gael ddydd Llun 30 Tachwedd ar ein gwefan bbc.co.uk/cymrufyw

#WSA2015

Wales Sport Awards 2014 08.12.14 ©Steve Pope -SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2014
08.12.14
©Steve Pope -SPORTINGWALES

FFERMWYR O LANRWST YN ENNILL GWOBR ARWR TAWEL CHWARAEON GET INSPIRED BBC CYMRU WALES 2015 AR Y CYD

Mae dau o ffermwyr o Lanrwst wedi ennill Gwobr Arwr Tawel Chwaraeon Get Inspired BBC Cymru Wales 2015 ar y cyd eleni, am eu gwaith gyda Chlwb Nofio Llanrwst.

Yn ffermwyr a neiniau prysur tu hwnt, mae Jane Roberts a Nerys Ellis o Ysbyty Ifan ger Betws-y-Coed wedi bod yn gofalu am Glwb Nofio Llanrwst am 32 o flynyddoedd. Maent yn eu 60au erbyn hyn ac mae’r oriau maent yn eu treulio yn y clwb i gyd yn wirfoddol ac nid dim ond ar ochr y pwll mae’r gwaith. Mae Jane a Nerys yn teithio 24 milltir i gyd, yno ac yn ôl, o’u ffermydd anghysbell i’r pwll bob wythnos, ac maent yn ymwneud â’r holl waith trefnu, hybu a chynllunio gwersi nofio ar gyfer y plant a’r bobl ifanc o bob gallu, yn ogystal â threfnu digwyddiadau gala yn y clwb.

Maent yn cael eu hadnabod yn lleol fel “Anti Jane” ac “Anti Nerys” ac mae’r ddwy, sydd â phlant ac wyrion ac wyresau eu hunain, wedi dysgu cenedlaethau o blant lleol i nofio ac ennill bathodynnau nofio. Maent wedi rhoi o’u hamser i annog pobl ifanc, dim ots beth yw eu gallu ar y dechrau, a chynnwys plant sydd ag anghenion arbennig i ddod yn nofwyr medrus a hyderus.

Oherwydd ymrwymiad Jane a Nerys, mae plant a phobl ifanc dirifedi wedi cael cyfle i ddysgu sgiliau achub bywyd gwerthfawr mewn ardal wledig, sy’n cynnwys llawer o lynnoedd ac afonydd. Hefyd maent wedi rhoi cyfle i’r nofwyr ifanc gymdeithasu’n rheolaidd gyda phlant eraill sy’n byw ledled Conwy wledig.

Mae eu henw da, eu brwdfrydedd a’u hangerdd wedi cael eu canmol gan lu o rieni, gan gynnwys Dawn Claydon, swyddog achub bywyd Clwb Nofio Llanrwst, wnaeth eu henwebu:

“Maen nhw nid yn unig yn dysgu’r plant i nofio, ond hefyd yn dysgu ymwybyddiaeth ac yn rhybuddio’r plant am beryglon dŵr dwfn – mae’r rhain yn sgiliau oes. Mae eu hymrwymiad yn eithriadol a dyna pam roeddwn i eisiau eu henwebu nhw. Rydw i mor falch eu bod nhw wedi ennill.”

Cafodd Jane a Nerys syndod o glywed eu bod nhw wedi ennill. Dywedodd Nerys:

“Doedd gennym ni ddim syniad y bydden ni’n ennill. Roedd yn sioc ond mae’n fendigedig.

“Mae’n hanfodol cael clwb nofio lleol i’r plant a’i fod yn parhau; dim ots lle fyddan nhw yn y byd, mae arnyn nhw angen y sgiliau yma.”

Ychwanegodd Jane:

“Wnes i erioed freuddwydio y byddai hyn yn digwydd, does gen i ddim geiriau. Rydw i wrth fy modd yn dysgu’r plant, yn enwedig y rhai pump oed, maen nhw’n hyfryd. Fe hoffwn i ddiolch i’r rhieni ac i Dawn am ein henwebu ni.”

Dywedodd Geoff Williams, Pennaeth Chwaraeon BBC Cymru:

“Mae Jane a Nerys yn batrwm o ethos cyfan Gwbor Arwr Tawel, yn rhoi eu hamser gwerthfawr a’u harbenigedd dros flynyddoedd lawer i helpu eraill. Maent yn haeddu ennill y Wobr.”

Bydd Jane a Nerys yn cael eu cydnabod yng Ngwobrau Chwaraeon Cymru nos Lun Rhagfyr 7, yng Nghanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru yng Nghaerdydd. Byddant wedyn yn cystadlu yn erbyn Arwyr Tawel eraill o Ogledd Iwerddon, yr Alban a Lloegr am Gwobr Arwr Tawel Chwaraeon Get Inspired y BBC yn nigwyddiad Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn y BBC ym Melffast ar Ragfyr 20.

Enillydd cyffredinol y llynedd oedd Jill Stidever o Sir Gaerlŷr, a dderbyniodd wobr am ei gwaith yn helpu plant ag anghenion arbennig i nofio.

Mae Gwobr Arwr Tawel Chwaraeon Get Inspired y BBC yn cydnabod ac yn gwobrwyo cyfraniad eithriadol unigolion mewn chwaraeon ar lawr gwlad sy’n rhoi o’u hamser yn wirfoddol fel bod posib i chwaraeon gael eu chwarae a’u mwynhau gan bobl ledled y DU. Mae mwy na 150 o Arwyr Tawel wedi cael eu hanrhydeddu yn ystod y degawd diwethaf.

photo 2

Yn rownd derfynol Gwirfoddolwr y Flwyddyn – Wendy Pressdee

Mae ei champ wedi mynd â hi mor bell â Singapore ac Ynysoedd Cook ond nid y teithio sy’n cynnal brwdfrydedd Wendy dros bêl rwyd ond ei phleser pur o weld pobl yn chwarae’r gêm mae hi’n ei charu.

Dechreuodd Wendy chwarae pêl rwyd yn yr ysgol ac, yn ddiweddarach, sefydlodd dîm pentref i gystadlu ar lefel sirol. Wrth ddechrau dilyn gyrfa fel nyrs a gweithio shifftiau nos, roedd yn anodd iddi chwarae bob amser, felly symudodd i ochr weinyddol y gêm.

Mae’n adrodd ei stori dan chwerthin: “Fe gefais i fy newis yn ysgrifennydd Cynghrair Abertawe tra oeddwn i i ffwrdd ar wyliau.” Er hynny, roedd yn benderfyniad doeth, oherwydd mae Wendy yn y swydd byth ers hynny, gan weithio’n galed i sicrhau bod pêl rwyd yn ffynnu’n lleol ac yn genedlaethol.

Bob gyda’r nos, mae hi’n ymwneud a pêl rwyd, ac mae dyletswyddau dyfarnu ar y penwythnos hefyd gan amlaf. Mae ymrwymiad enfawr Wendy yn cynnwys ei rôl fel Rheolwr Tîm HWB Perfformio Afan Nedd Tawe a rhedeg Cynghreiriau Haf a Gaeaf Hŷn Abertawe. Hefyd mae’n rheoli timau iau Abertawe a’u cynghrair haf. Yn ychwanegol at hyn i gyd, mae’n gweithio gyda’r awdurdod lleol ac ysgolion cynradd i ddatblygu’r gêm. Hi oedd Rheolwr Cymru a’r Dreigiau Celtaidd am 19 mlynedd, ond ymddeolodd y Nadolig diwethaf.

Un o uchafbwyntiau gyrfa Wendy yn gwirfoddoli oedd rheoli tîm Cymru yng Ngemau Cymanwlad Glasgow 2014: “Mae awyrgylch gwych gan fod pawb yno am yr un peth ac rydych chi’n cael gweld y goreuon yn chwarae.”

Mae Wendy wedi cyfuno ei gwirfoddoli a’i gwaith fel gofalwr ac mae sawl aberth wedi bod ar hyd y daith, gan gynnwys bywyd cymdeithasol “normal”. Mae’n diystyru’r ganmoliaeth am yr amser mae’n ei gyfrannu: “Mae’n fy nghadw i allan o drwbl! Rydw i wrth fy modd yn cymryd rhan a gweld eraill yn mwynhau chwaraeon, yn enwedig y rhai ifanc. Hefyd mae wedi bod yn grêt cael teithio a chyfarfod pobl eraill sydd â’r un meddylfryd.”

Ei hadwaith i gael ei henwebu ar gyfer y rownd derfynol: “Wedi rhyfeddu! Braint fawr.” A dyma ei chyngor i’r rhai sy’n ystyried gwirfoddoli: “Byddwch yn barod am yr ymrwymiad – rhaid rhoi popeth, nid hanner gwneud pethau.”

Dyma’r agwedd sydd wedi rhoi’r gamp yn y sefyllfa y mae hi heddiw. Fel yr esbonia Kyra Jones, sy’n chwarae i Gymru: “Mae Wendy yn anhygoel o frwd fel gwirfoddolwr. Mae ei chalon a’i henaid mewn pêl rwyd a bydd yn gwneud popeth o fewn ei gallu i hwyluso pethau i ni fel chwaraewyr fod ar ein gorau.”

Wales Sport Awards 2015 Wendy Pressdee 20.11.15 ©Steve Pope - SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2015
Wendy Pressdee
20.11.15
©Steve Pope – SPORTINGWALES

Yn rownd derfynol Gwirfoddolwr Ifanc y Flwyddyn – Elan Mon Gilford

“Rydw i mewn clwb yn rhywle drwy’r adeg!” dywedodd Elan Môn Gilford wrth iddi ddechrau rhestru ei hymrwymiadau gwirfoddoli, sy’n cynnwys sesiynau amser cinio ac ar ôl ysgol, yn ogystal â phenwythnosau. Mae hi’n fwndel o egni ac nid yw’n syndod felly bod Elan eisoes wedi rhoi mwy na 400 o oriau o’i hamser i hyfforddi disgyblion mewn ysgolion a chymunedau ledled Ynys Môn, mewn popeth o bêl rwyd ac athletau i rygbi.

Gan esbonio sut gwirionodd hi ar wirfoddoli dair blynedd yn ôl, meddai Elan:

“Rydw i wedi hoffi chwaraeon erioed ond roedd dechrau gwirfoddoli’n gam mawr i mi. Fe wnes i fynychu rhai cyrsiau a gweld eu bod nhw’n hwb mawr i fy hunanhyder i. Nawr dydi o ddim yn teimlo fel gwirfoddoli hyd yn oed, dim ond gwneud rhywbeth rydw i’n ei fwynhau.”

Yn fyddar er pan mae’n dair oed, mae Elan yn gwbl ddibynnol ar ddarllen gwefusau a defnyddio dau gymorth clyw. Ond er gwaetha’r heriau sy’n ei hwynebu mewn bywyd bob dydd, does dim byd yn ei rhwystro ac mae’n cyflwyno sesiynau i bobl o bob oedran a gallu:

“Rydw i’n gallu dangos nad ydi anabledd yn broblem a bod ffordd i oresgyn pethau bob amser. Mae’n bwerus iawn gallu dangos hynny i bobl eraill.”

Drwy ei rôl fel llysgennad i’r Youth Sports Trust ac ar Grŵp Llywio Cenedlaethol Llysgenhadon Ifanc Chwaraeon Cymru, mae Elan yn gallu ysbrydoli pobl ifanc ar hyd a lled y wlad. Mae wedi ennill sawl cymhwyster hyfforddi ac mae hefyd yn gweithio gyda Chwaraeon Anabledd Cymru er mwyn helpu pobl i fod yn heini, yn iach ac yn hapus, dim ots am eu hanabledd.

Yn fwrlwm o frwdfrydedd, disgrifiodd Elan beth oedd gwirfoddoli’n ei olygu iddi hi:

“Mae’n rhoi llawer iawn o foddhad, o wylio iechyd a sgiliau plant yn gwella’n wythnosol. A does dim byd gwell na’u gweld nhw’n gwenu wrth gyflawni rhywbeth newydd. Rydw i wedi cael llawer o brofiadau gwerthfawr yn ystod y tair blynedd diwethaf – mae wedi bod yn rhyfeddol! Dylai unrhyw un sy’n ystyried gwirfoddoli chwilio am glwb lleol, mynd ar gwrs a manteisio ar bob cyfle a ddaw i’w rhan.”

Mae brwdfrydedd Elan i ddysgu ac am fywyd yn gyffredinol yn heintus. Yn y dyfodol, mae’n gobeithio astudio am radd mewn Addysg Gorfforol ym Mhrifysgol Fetropolitan Caerdydd a dyma hi i grynhoi’r hyn sy’n tanio ei brwdfrydedd:

“Mae plant yng Nghymru angen mwy o gyfleoedd i gymryd rhan mewn chwaraeon. Rydw i eisiau helpu plant i fwynhau profiadau chwaraeon cadarnhaol.”

Elan Mon Gilford Action

Yn rownd derfynol Gwirfoddolwr Ifanc y Flwyddyn – Robert Cunnah

“Pan ddechreuais i, dim ond bachgen swil ym Mlwyddyn 7 oeddwn i. Mae gwirfoddoli wedi newid fy mywyd i yn llwyr – rydw i wedi magu hyder, ennill cymwysterau ac wedi cyfarfod pobl arbennig iawn ar hyd y daith.”

Dyma sut mae Robert Cunnah yn disgrifio’r gwahaniaeth mae gwirfoddoli wedi ei wneud iddo ef. Mae’n gwirfoddoli mwy nag 20 awr yr wythnos, yn gweithredu fel dyfarnwr gyda’r gynghrair bêl droed leol i ieuenctid ac yn hyfforddi ieuenctid 6 i 16 oed mewn amrywiaeth o gemau, o griced cyflym i boccia, ffurf ar fowlio a chwaraeir yn y Gemau Paralympaidd.

Mae wedi dod yn bell iawn o’i gyfnod yn yr ysgol gynradd pan oedd cyflwr ar yr ysgyfaint yn golygu bod rhaid i Robert eistedd ar y llinell ochr: “Roedd mor ddiflas nad oeddwn i’n gallu gwneud llawer mewn gwersi AG; roeddwn i wir yn teimlo ‘mod i ar fy ngholled.”

Yn ffodus, gwellodd eich iechyd wedi iddo droi’n 11 oed ac roedd posib iddo ddechrau mwynhau chwaraeon o ddifrif am y tro cyntaf. Sylwyd ar ei frwdfrydedd yn fuan iawn a chafodd ei ddewis ar gyfer rhaglen Llysgenhadon Ifanc Chwaraeon Cymru. Drwy gyfrwng y cynllun, dechreuodd hyfforddi ochr yn ochr â mentoriaid yn yr awdurdod lleol ac ennill cymwysterau Arweinydd Chwaraeon.

Tyfodd hyder Robert a hefyd ei frwdfrydedd dros gael eraill i fod yn fwy egnïol yn gorfforol: “Mae cymaint o blant yn mynd adref ar ôl ysgol ac yn eistedd ar y soffa’n chwarae gemau cyfrifiadurol. Rydw i eisiau eu cael nhw i gymryd rhan mewn chwaraeon a chael hwyl.

“Mae gwirfoddoli’n rhoi llawer iawn o foddhad i mi. Mae’n grêt gwylio pobl ifanc eraill yn datblygu ac yn gwella.”

Mae un esiampl yn dyst i ymrwymiad llwyr Robert: y llynedd, doedd dim swyddog 5×60 yn ei ysgol uwchradd am fis felly, ar ei ben ei hun bach, cymerodd Robert yr awenau yn y sesiynau amser cinio ac ar ôl ysgol er mwyn gwneud yn siŵr nad oedd ei gyfoedion ar eu colled.

Dywedodd Hamdden Sir Ddinbych: “Mae Robert yn fwy na dim ond gwirfoddolwr. Mae wedi dangos ymrwymiad diwyro ac mae’n aelod dibynadwy o’n tîm datblygu chwaraeon ni.”

A’r haf yma, cafodd ei wasanaethau rhagorol i wirfoddoli eu cydnabod pan dderbyniodd Gwpan Llywydd Sports Leaders UK a chael cyfle i gyfarfod y cyn Baralympiad, y Farwnes Tanni Grey-Thompson, a’r cyn chwaraewr Pêl Fasged NBA, John Amaechi, yn y seremoni.

Mae uchelgais Robert ar gyfer y dyfodol yn seiliedig ar chwaraeon. Mae wedi gwirfoddoli 600 o oriau eisoes ac ar hyn o bryd mae’n astudio ar gyfer ei Ddiploma BTEC Lefel 3 mewn Chwaraeon. Ei nod yn y pen draw yw hyfforddi neu reoli pêl droed yn broffesiynol.

Dyma ddyn ifanc a fydd yn llwyddo yn sicr – “Rydw i’n byw fy mywyd drwy fynd amdani ac rydw i bob amser yn bwriadu cyrraedd y nod. Rydw i’n fodlon gweithio’n galed iawn i gael beth rydw i eisiau.”

Wales Sport Awards 2015 Robert Cunnah 12.11.15 ©Steve Pope - SPORTINGWALES

Wales Sport Awards 2015
Robert Cunnah
12.11.15
©Steve Pope – SPORTINGWALES