Y Bartneriaeth Chwaraeon Anabledd Iechyd – Profiad Chwaraeon y Flwyddyn.

Mae Partneriaeth Chwaraeon Anabledd Iechyd wedi ‘newid y gêm’ i bobl anabl yng Ngogledd Cymru, yn ôl y rhai sydd wedi elwa ohoni.

“Mae cael eich derbyn drwy gyfleoedd chwaraeon mor bwysig,” dywedodd gwirfoddolwraig Deb Bashford, a gafodd ei pharlysu ei hun yn 11 oed. “Am yr awr yma, nid y person anabl ydyn nhw, dim ond aelod yn cael hwyl mewn clwb chwaraeon.”

Y bartneriaeth ar y cyd rhwng Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr a Chwaraeon Anabledd Cymru  yw’r gyntaf o’i bath yn y DU.

Dechreuodd yn 2013, diolch i grant Galw Am Weithredu am dair blynedd gan Chwaraeon Cymru.

“Cafodd ei sefydlu i ddatblygu perthynas rhwng y rhwydweithiau iechyd a chwaraeon ledled Gogledd Cymru, gyda nod cyffredin o wella iechyd a llesiant pobl anabl drwy gyfrwng cyfranogiad cynyddol mewn gweithgarwch corfforol,” esbonia Catherine Chin, Swyddog Chwaraeon Anabledd Iechyd.

Oherwydd ei lwyddiant, bydd y prosiect yn parhau a cheir cynlluniau uchelgeisiol i’w ehangu ledled y wlad.

Mae pobl anabl yn llai egnïol yn gorfforol na phobl heb anabledd. Dim ond 3.4% o’r boblogaeth hon yng Ngogledd Cymru oedd yn cymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol ar ddechrau’r bartneriaeth yn 2013, o gymharu a 41% o bobl heb anabledd.

Roeddent eisiau cau’r bwlch yma.

“Cynlluniwyd llwybr fel bod Gweithwyr Gofal Iechyd Proffesiynol yn gallu cyfeirio pobl anabl o wasanaethau iechyd at gyfleoedd gweithgarwch corfforol yn eu cymuned leol, drwy gyfrwng Chwaraeon Anabledd Cymru,” esbonia Catherine.

Ychwanegodd: “Mae wedi gwneud byd o wahaniaeth, yn gorfforol ac yn feddyliol, o ran trawsnewid bywydau pobl anabl a’u teuluoedd, drwy bŵer chwaraeon.”

Yn ystod 3 blynedd gyntaf y prosiect, manteisiodd 560 o bobl anabl ar y cyfle i fod yn egnïol, gyda phedwar athletwr talentog yn mynd ymlaen i gynrychioli Cymru yn eu campau.

Mae Deb, sy’n aelod o Glwb Pêl Fasged Cadair Olwyn Celts Caernarfon, yn llawn canmoliaeth i’r llwybr: “Yn 11 oed fe gafodd fy myd i ei droi ben i lawr ac fe fyddwn i wedi rhoi rhywbeth am gael y llwybr yma ar gael i mi bryd hynny,” cofia’n ôl.

35 mlynedd yn ddiweddarach, mae’n dweud bod gweithgareddau chwaraeon wedi ei helpu i siarad am ei phrofiadau.

“Yn 13 oed, fe wnes i ystyried lladd fy hun,” cyfaddefa. “Ond nawr rydw i’n defnyddio fy anabledd fel adnodd i helpu eraill sydd ar siwrnai debyg.”

Ychwanegodd: “Mae cyfleoedd chwaraeon fel hyn yn gwneud gwahaniaeth aruthrol.”